Ngày xửa ngày xưa, vua Hùng thứ sáu đã già. Vua có 22 người con trai. Vua muốn chọn một người làm vua kế vị, nhưng không biết chọn ai.
Vua bèn ra lệnh: "Tết này, ai làm được món lễ vật quý nhất, có ý nghĩa nhất, người đó sẽ làm vua." Các hoàng tử tản đi khắp nơi tìm sơn hào hải vị — thịt rồng, ngọc trai, vàng bạc.
Trong số 22 hoàng tử có một người tên là Lang Liêu. Mẹ Liêu mất sớm. Cha thì ở xa. Liêu không có người giúp, không có tiền, không có quà quý — chỉ có một cánh đồng lúa nhỏ.
Liêu lo lắng. Anh nghĩ: "Anh em ta đem được ngọc trai, sừng tê — ta lấy gì mà dâng vua đây?" Anh ngồi buồn nhìn ruộng lúa.
Đêm đó, Liêu mơ thấy một vị thần hiện ra. Vị thần nói: "Lang Liêu, gạo là quý nhất. Gạo nuôi sống cả nước. Hãy lấy gạo nếp làm hai loại bánh — một cái vuông, một cái tròn. Cái vuông tượng trưng cho đất, cái tròn tượng trưng cho trời."
Liêu tỉnh giấc. Anh quyết làm theo lời thần.
Liêu ngâm gạo nếp, lấy đậu xanh và thịt lợn làm nhân. Anh gói chặt trong lá dong xanh, buộc bằng dây lạt, rồi nấu nhiều giờ.
Khi bánh chín, anh có một chiếc bánh vuông to, vỏ xanh ngắt — gọi là bánh chưng. Tượng trưng cho mặt đất.
Liêu cũng giã thật nhiều gạo nếp, làm thành những chiếc bánh tròn trắng mềm — gọi là bánh dày. Tượng trưng cho bầu trời.
Tết đến. Các hoàng tử dâng lên đủ thứ vàng bạc, ngọc trai. Lang Liêu chỉ dâng hai loại bánh giản dị. Vua nếm thử — thơm ngon, vừa miệng, đậm đà.
Vua nghe Liêu kể về giấc mơ và ý nghĩa của hai loại bánh. Vua xúc động: "Trời và đất nuôi sống chúng ta. Gạo của ruộng đồng nuôi sống chúng ta. Đây mới là lễ vật quý nhất — và con là người con hiểu nhất."
Lang Liêu được chọn làm vua. Từ đó, mỗi Tết, người Việt đều gói bánh chưng và bánh dày dâng lên tổ tiên — để nhớ ơn trời đất và cha mẹ ông bà.
Lễ vật đắt nhất chưa chắc là quý nhất. Lang Liêu thắng vì biết nghĩ — không vì có nhiều vàng. Có khi nào con tự làm một món quà cho mẹ hoặc bạn? Cảm giác như thế nào?
Mỗi năm khi Tết đến, gia đình Việt nào cũng có ít nhất một chiếc bánh chưng vuông. Đó là cách chúng ta nói: "Cảm ơn ông bà, cảm ơn đất trời, cảm ơn cánh đồng đã nuôi chúng ta."
Cái bánh đó cũ hơn 4000 năm. Khi con cắn một miếng — con đang nối liền với những người Việt từ thời vua Hùng đến giờ.